Home Windows Malware Ni Nini ? Aina Za Malware , Na Jinsi Ya Kujikinga

Malware Ni Nini ? Aina Za Malware , Na Jinsi Ya Kujikinga

0
0

Malware, ni mchanganyiko uliofupishwa wa maneno malicious na software, ni neno linalotumika kutambulisha programu yoyote ile iliyo na nia mbaya (malicious intent).

Nia hiyo mbaya mara nyingi hutishia usalama wa taarifa zako binafsi au kuunda “backdoor” kwenye kompyuta ili mtu mwingine aweze kuingia kwenye kompyuta yako bila ruhusa yako. Hata hivyo, programu ambayo inafanya kitu chochote ambacho haijakuambia itakuwa inafanya inaweza kuchukuliwa kama malware.
Malware wakati mwingine huitwa badware na mara nyingi hujumuishwa na aina nyingine za programu za kawaida zisizofaa, zilizoorodheshwa hapa chini.

Katika nyaraka za kisheria, wakati mwingine malware hujulikana kama uchafuzi wa kompyuta (computer contamination) hivyo kama umewahi kuona neno hilo, ni njia tu ya kuwasilisha dhana ya kusema malware.

Ni aina gani za Malware za Kawaida?

Ingawa baadhi ya maneno haya yanaweza kutumiwa kuelezea programu yenye nia ya halali, non-malicious intent, malware  za kawaida hutambulika kuwa zipo katika moja au zaidi ya mifumo ifuatayo:

  • Virusi (Virus):Vinaathiri faili za programu na / au faili za kibinafsi
  • Spyware: Programu inayokusanya taarifa za kibinafsi
  • Worm: Malware ambayo inaweza kujijita (replicate) yenyewe kwenye mtandao
  • Trojan horse: Malware ambayo inaonekana, na inaweza hata kufanya kazi, kama programu ya halali
  • Browser hijacker: Programu ambayo inabadilisha kivinjari chako cha wavuti
  • Rootkit: Programu ambayo inapata haki za utawala (administrative rights) kwa nia mbaya

Kuna aina nyingine za programu, au sehemu za programu, ambayo inaweza kuchukuliwa kuwa mbaya kwa sababu inabeba ajenda mbaya (malicious agenda), lakini zilizoorodheshwa hapo juu ndizo zinazovamia kompyuta nyingi za watumiaji wa kawaida ndio maana zimekuwa na makundi yake zenyewe.

Aina fulani za adware, neno kwajili ya programu inayotumiwa na matangazo, wakati mwingine huchukuliwa kuwa malware, lakini mara nyingi ni pale tu matangazo hayo yanapoundwa ili kuwadanganya watumiaji kupakua programu nyingine, mbaya zaidi.

Jinsi Uambukiza wa Malware Unavyofanyika?

Malware inaweza kuambukiza kompyuta au kifaa kingine kwa njia kadhaa.

Kwa kawaida hutokea kwa bahati mbaya au kama ajali, mara nyingi  kwa njia ya kupakua programu ambayo ina programu mbaya (malicious application) ndani yake.

Baadhi ya malware zinaweza kuingia kwenye kompyuta yako kwa kutumia fursa za usalama (security vulnerabilities) katika mfumo wako wa uendeshaji (operating system) na software programs. Matoleo yaliyopitwa na wakati ya vivinjari, na mara nyingi add-ons zao au plug-ins pia, zinalengwa kwa urahisi.

Hata hivyo, mara nyingi, malware zinawekwa (installed)  na watumiaji (ndiyo wewe!) Kutoangalia vizuri kile zinachokifanya na kuharakisha kupitia “program installations” inayojumuisha programu hasidi (malicious software). Programu nyingi zinaweka malware-ridden toolbars, wasaidizi wa kupakua (download assistants), optimizer ya mfumo na wavuti (system and Internet optimizers), programu ya antivirus, na zana zingine moja kwa moja … isipokuwa wewe ukiziambia zisifanye hivyo.

Chanzo kingine cha malware ni kupitia “software downloads” ambazo kwa mara ya kwanza zinaonekana kuwa salama kama picha, video, au faili ya sauti, lakini kwa kweli ni faili inayosababisha madhara (executable file) inayoingiza programu mbaya (malicious program).

Angalia jinsi unavyoweza kujilinda kutokana na ugonjwa wa maambukizi ya malware (Malware Infection)? hapa chini unaweza kupata msaada ili kuzuia aina hizi za maambukizo kutokea kwako.

Jinsi ya kuondoa Malware?

Mbali na maambukizi mabaya zaidi ya malware, nyingi huondolewa na hatua rahisi, ingawa baadhi ni rahisi kuondoa kuliko nyingine.

Aina ya kawaida ya malware ni programu halisi kama programu ya halali (legitimate software) unatumia kila siku. Programu hizo zinaweza kufutwa (uninstalled), kama kitu chochote kingine, kwenye Control Panel, angalau katika mifumo ya uendeshaji ya Windows (Windows operating systems).

Malware nyingine, hata hivyo, ni ngumu zaidi kuondoa, kama rogue registry keys na faili za mtu binafsi ambazo zinaweza kuondolewa moja moja. Aina hizi za maambukizi ya malware huondolewa kwa zana za antimalware na programu maalumu kama hiyo.

Angalia jinsi ya Kuscan kompyuta yako kwajili ya Virusi na Malware nyingine baadhi ya maelekezo ya msingi juu ya kuondoa kompyuta yako kuwa na programu mbaya (malicious software). Kuna kadhaa, bure kabisa, kulingana na mahitaji na scanners nje ya mtandao ambayo ni haraka, na mara kwa mara kwa urahisi, huondoa aina nyingi za malware.

 Unajikingaje na Maambukizi ya Malware (Malware Infection)?

Kwa hakika, njia nzuri zaidi ya kuepuka malware ni kuchukua tahadhari ili kuzuia malware kuambukiza kompyuta yako au kifaa chako mara ya kwanza.

Njia muhimu zaidi ya kuzuia malware za kufikia kompyuta yako ni kwa kuhakikisha kuwa una programu ya antivirus / antimalware iliyowekwa (installed) na kwamba umeimarisha kutazama mara kwa mara ishara za shughuli zisizofaa (malicious activity) kwenye downloads na faili zilizo hai (active files).

Zaidi ya programu ambayo huweka macho yake moja kwa moja kwenye malware, jambo muhimu zaidi unaweza kufanya ili kulinda kompyuta yako ni kubadilisha tabia yako.

Njia moja ni kuepuka kufungua barua pepe na vifungo vingine vya ujumbe (messaging attachments) kutoka kwa watu au mashirika ambayo huyajui au hayaamini. Hata kama unamjua mtumaji, hakikisha kwamba chochote kinachotambulishwa ni kitu ambacho unakitarajia au kinafuata kwenye ujumbe mwingine. Njia moja ambayo malware huenea ni kwa kutuma nakala zake za barua pepe (auto-mailing copies)  kwa marafiki na familia katika orodha ya anwani ya barua pepe.

Epuka kuruhusu programu zisizofaa (malware) za kuchukua fursa za udhaifu wa usalama (security vulnerabilities) katika programu zako kwa kuhakikisha kuwa unasasisha (updates) programu yako wakati sasisho linapatikana, hasa kwa Windows. Angalia Je, Ninawekaje Windows Updates? Kwa maelezo zaidi juu ya hili ikiwa hujui unachofanya.

Tazama Jinsi ya Kupakua na Kuweka Programu Kwa Usalama kwa vidokezo vingi vya ziada vinavyoweza kukusaidia kuepuka malware wakati unapopakua programu.

Unaweza pia kufurahia njia ambazo huenda unaharibu kompyuta yako, ambayo imejaa vitu vingine unavyopaswa kukumbuka kuweka kompyuta yako salama na kufanya kazi kama inavyotakiwa

Unaweza kujifunza zaidi kuhusu malware kwenye tovuti ya Programu za Antivirus ya mediahuru.com.

(0)

LEAVE YOUR COMMENT

Your email address will not be published. Required fields are marked *